Build vs. buy verschuift: waarom maatwerk software weer loont

Je betaalt €1.500 per maand aan SaaS-abonnementen. CRM, projectmanagement, facturatie, communicatie, planning. Elk met zijn eigen login, zijn eigen beperkingen, en elk jaar een prijsverhoging. Salesforce verhoogde twee keer in twee jaar. Google Workspace +17%. Slack +20%. Microsoft +5% plus verplichte AI-bundels die je niet hebt gevraagd.

Ondertussen is aan de andere kant iets fundamenteels veranderd: software laten bouwen is dramatisch goedkoper geworden. AI-coding tools maken developers 30-50% productiever. Projecten die in 2023 €60.000 kostten, worden nu voor €25.000 tot €40.000 gebouwd. De twee lijnen kruisen. En dat verandert de build-vs-buy beslissing voor elk bedrijf.

SaaS wordt elk jaar duurder (en dat stopt niet)

SaaS-prijzen stijgen 4 keer sneller dan de inflatie. De Vertice SaaS Inflation Index meet 11,4% prijsstijging per jaar, tegenover 2,7% reguliere inflatie. Dat is geen eenmalige correctie. Het is al drie jaar op rij 11-12%.

De gemiddelde SaaS-kosten per medewerker zijn gestegen naar $4.830 per jaar, een stijging van 22% in een jaar. Voor een bedrijf met 25 medewerkers is dat €120.000 per jaar aan softwarelicenties. En 49% van die licenties wordt niet eens gebruikt.

SaaS-tool	Recente prijsverhoging
Salesforce	+9% (2023), +6% (2025)
Google Workspace	+17% (verplichte AI-bundel)
Slack	+20%
HubSpot	+12%
Atlassian (Jira)	+5% tot +30%
Microsoft 365	+5% + Power BI Pro +40%

Het patroon is overal hetzelfde: lage instapprijs, geleidelijke prijsstijgingen, en AI-features die verplicht worden gebundeld om de verhoging te rechtvaardigen. 60% van leveranciers maskeert prijsverhogingen door AI toe te voegen die je niet hebt gevraagd.

Software bouwen wordt elk jaar goedkoper

Tegelijkertijd daalt de prijs van maatwerk software. De oorzaak is AI-tooling die het ontwikkelproces fundamenteel versnelt.

De cijfers: AI-coding tools als Claude Code en Cursor maken developers 30-80% sneller bij afgebakende taken. 84% van alle professionele developers werkt inmiddels met AI-tools. 41% van alle nieuwe code wordt door AI gegenereerd. De kosten van AI-modellen zelf zijn in een jaar met 75% gedaald.

Wat betekent dat in de praktijk? Een klantportaal dat in 2023 €35.000 tot €55.000 kostte, wordt in 2026 gebouwd voor €10.000 tot €30.000. Niet omdat de kwaliteit lager is, maar omdat de developer minder tijd kwijt is aan het schrijven en testen van code, en meer tijd besteedt aan architectuur en het begrijpen van jouw probleem.

De lijnen kruisen: wanneer bouwen goedkoper is dan kopen

Neem een concreet voorbeeld. Een bedrijf met 25 medewerkers gebruikt drie SaaS-tools voor kernprocessen: CRM (€150/maand), projectmanagement (€200/maand) en een plannings-/werkordertool (€250/maand). Totaal: €600 per maand, €7.200 per jaar. Met jaarlijkse verhogingen van 10% is dat over vijf jaar circa €44.000.

Dezelfde functionaliteit als maatwerk: €25.000 investering, €3.000 per jaar aan hosting en onderhoud. Totaal over vijf jaar: €37.000. En dan heb je software die precies doet wat je nodig hebt, geen functies die je niet gebruikt, en geen afhankelijkheid van drie verschillende leveranciers die elk jaar de prijs verhogen.

	SaaS-stack (3 tools)	Maatwerk
Jaar 1	€7.200	€28.000
Jaar 2	€7.920 (+10%)	€3.000
Jaar 3	€8.712	€3.000
Jaar 4	€9.583	€3.000
Jaar 5	€10.541	€3.000
Totaal 5 jaar	€43.956	€40.000

Het omslagpunt ligt rond jaar 4-5 in dit scenario. Maar als je SaaS-kosten hoger zijn (en bij 25 medewerkers is €600/maand conservatief), verschuift dat omslagpunt naar jaar 2-3. En na het omslagpunt groeit het verschil elk jaar.

Wat 35% van de bedrijven al doet

Dit is geen theorie. Het Retool Build vs. Buy Report 2026 (817 respondenten, van startups tot Fortune 500) toont dat 35% van bedrijven al minstens een SaaS-tool heeft vervangen door custom software. 78% verwacht meer eigen tools te bouwen in 2026.

De meest vervangen categorieen: workflow automations, interne admin-tools, CRMs en BI-dashboards. Precies de tools waar de per-seat kosten het hardst oplopen en waar de mismatch tussen wat je nodig hebt en wat de SaaS biedt het grootst is.

Klarna stopte met Salesforce en Workday en bouwde eigen tooling. Dat is een extreem voorbeeld (en de CEO zei later dat hij niet verwacht dat anderen dit moeten volgen). Maar het signaal is helder: de automatische keuze voor SaaS wordt steeds vaker bewust heroverwogen.

Wanneer bouwen loont (en wanneer niet)

De verschuiving betekent niet dat je alle SaaS moet vervangen. De juiste aanpak is selectief.

Bouwen loont wanneer:

De software raakt je kernproces. Als het gaat om hoe je waarde levert aan klanten, is eigenaarschap over die software een strategisch voordeel. Je bepaalt de roadmap, niet je leverancier.

Je hebt meer dan 20-30 gebruikers. Per-seat modellen schalen lineair. Bij 50 gebruikers betaal je 50x de per-seat prijs, maar de waarde stijgt niet evenredig. Maatwerk kent geen per-user kosten.

Je behoeften wijken af van wat standaard SaaS biedt. Als je 60% van de features niet gebruikt en 20% mist, betaal je voor functionaliteit die je niet nodig hebt en bouwt workarounds voor wat ontbreekt.

Kopen loont wanneer:

Het gaat om commodity-functies. E-mail, boekhouding, salarisadministratie, videoconferencing. Hier biedt SaaS schaalvoordelen die je met maatwerk niet evenaart. Bouw geen eigen Gmail.

Snelheid is belangrijker dan fit. Als je morgen live moet, is een SaaS-tool die 80% doet van wat je nodig hebt beter dan maatwerk dat over drie maanden 100% doet.

De meeste bedrijven hebben een hybride aanpak nodig: koop commodity-SaaS (Office 365, boekhouding, e-mail), bouw je kernprocessen zelf. De fout die veel bedrijven maken is alles kopen, ook de processen die hun concurrentievoordeel bepalen.

Wat dit voor jou betekent

Tel eens op wat je aan SaaS betaalt. Alle abonnementen, alle seats, alle add-ons. Bij de meeste bedrijven is het totaalbedrag hoger dan verwacht. Vergelijk dat met wat de kernfunctionaliteit als maatwerk zou kosten, inclusief de doorlopende hosting en onderhoud.

Vijf jaar geleden was die rekensom eenvoudig: SaaS was bijna altijd goedkoper. Nu niet meer. De SaaS-prijzen stijgen, de bouwkosten dalen, en het kruispunt verschuift elk jaar verder in het voordeel van maatwerk.

Dat betekent niet dat je morgen al je SaaS moet opzeggen. Het betekent dat je bij de volgende contractverlenging of het volgende project bewust de afweging maakt: kopen of bouwen? Met de juiste cijfers, niet op automatische piloot.

Wil je die rekensom maken voor jouw situatie? Plan een vrijblijvend gesprek en ik reken het met je door.